Nederlandse Geschiedenis in Jaartallen
|
Jaar
|
Wat
|
|
ca-250000 |
Eerste mens verschijnt in Nederland - Jagers bij de Maas in Limburg |
|
ca-200000 |
Jagers bij Rhenen |
|
ca-150000 |
Na derde ijstijd Nederland onbewoond |
|
ca-110000 |
Begin vierde ijstijd |
|
ca-55000 |
Neanderthalers in Nederland |
|
ca-25000 |
Neanderthalers uitgestorven |
|
ca-12000 |
Rendierjagers in Noord Nederland |
|
ca-10000 |
Einde vierde ijstijd - Oudste tekeningen in Sint Odiliënberg -
Midden Limburg |
|
ca-9000 |
Ahrensburgcultuur in Noord Brabants rivierengebied |
|
ca-7500 |
Oudste vaartuig - de Drentse Pesse - kano van 3 m. lang |
|
ca-6000 |
Mannetje van Willenstad - 13 cm eiken beeldje - gevonden in 1968
aanleg Volkeraksluizen |
|
ca-5300 |
Eerste landbouwers "Bandkeramiekers" in Zuid Limburg - op de löss |
|
ca-4500 |
Swifterbantcultuur - Rijnoever gebied |
|
ca-4000 |
Ontstaand van huidige kustlijn |
|
ca-3800 |
Opening eerste Europese vuursteenmijn Rijckholt- Sint Geertruid -
België |
|
ca-3500 |
Hunebedbouwers in Drente - Vlaardingencultuur in rivierengebied |
|
ca-3250 |
Strijdhamercultuur - doden in individuele graven - eerste voertuigen
- karren |
|
ca-2600 |
Klokbekercultuur - Ossen voor de ploeg |
|
ca-2100 |
Bronstijd dringt door in Nederland - -3000 in Midden Oosten |
|
ca-1800 |
Hilversumcultuur |
|
ca-1300 |
Urnenvelden - grootste in Nederland op de Boshoverheide bij Weert
dateert -900 tot -500 |
|
ca-1200 |
Mensenoffers in het veen - vindplaats Emmer Erfscheidenveen 1938 |
|
ca-1150 |
IJzeren pen in veenbrug - planken voetpad door een veenmoeras |
|
ca-750 |
Vierwielige pronkwagen bij Wijchen en ijzeren slagzwaard bij Oss |
|
ca-700 |
Terpen in Friesland |
|
ca-450 |
Kelten in Zuid Nederland |
|
ca-150 |
Germanen dringen op vanuit Duitsland |
|
-55 |
Julius Ceaser in Zuid Nederland - Begin ROMEINS TIJDPERK |
|
-27 |
16 januari - Octavianus Ceaser - zoon van Julius - eerste Romeinse
Keizer |
|
-12 |
Bataven en Cananefaten worden deel van Romeinse Rijk - Provincie
Gallia Belgica |
|
-12 |
Insula Batavorum - het latere Noviomagus - Nijmegen |
|
-9 |
Drusus valt in Limburg van zijn paard en sterft aan gecompliceerde
beenbreuk |
|
ca0 |
Het meisje van Yde - Friese mensenoffers |
|
4 |
Tiberius verovert Germania - Vlaardingse boemerang |
|
9 |
Opstand in Germania - slachting in het Teutoburgerwoud |
|
15 - 16 |
Germanicus faalt - Rijn wordt definitief grens van het Romeinse Rijk |
|
28 |
Friese belastingopstand wegens te kleine koeien |
|
47 - 48 |
Corbulo verslaat Chaukse piraten |
|
58 |
Friese vorsten zetten Rome op stelten |
|
69 |
Bataven in opstand onder leiding van Julius Civilis |
|
70 |
Bataven weer onder Romeins bestuur |
|
ca121 |
Forum Hadriani - markplaats aan de Vliet bij Voorburg - 1000
inwoners - Noviomagus stadsrecht |
|
ca160 |
Forum Hadriani stadsrecht |
|
ca167 |
Nieuwe plundertochten Chauken en Marcomannen |
|
212 |
11 juli - Iedere inwoner wordt Romeins burger |
|
235 |
Eindeloze burgeroorlogen tijdens regime van de Soldatenkeizers |
|
240 |
Germaanse stam de Franken proberen de Rijn over te steken - bij
Mainz verslagen |
|
250 |
Zeespiegelstijging begint die 300 jaar duurt - Bataven en Romeinse
forten verdwijnen |
|
258 - 259 |
Germaan Postumus vestigt eigen Romeins Rijk |
|
ca270 |
Franken vestigen zich in rivierengebied - Nijmegen is Frankisch |
|
284 |
Diocletianus herstelt orde in Romeins Rijk |
|
ca295 |
Constatius Chlorus verslaat de Franken |
|
314 |
De Romeinse keizer Constantijn wordt Christen |
|
358 |
Julianus de Afvallige - Rivierengebied onbewoonbaar door
overstromingen - Bisschop Servatius |
|
378 |
De Gothen verslaan de Romeinen |
|
402 |
Het Romeinse leger verlaat Nederland |
|
406 |
Op de vlucht voor de Hunnen trekken de Germanen over bevroren Rijn |
|
475 |
Laatste West-Romeinse keizer wordt afgezet |
|
481 |
Koning Childerik - Frankische Rijk - Noord-Frankrijk - België en
Nederland - Doornik hoofdstad |
|
496 |
Verovert Gallië en wordt Christen - Einde ROMEINS TIJDPERK - Begin
MEROVINGEN en KAROLINGEN |
|
ca525 |
Een Friese koning verslaat bij Nijmegen Zweedse koning Hygelac |
|
526 |
Invoering Christelijke jaartelling door Paus Johannes I |
|
ca550 |
Oost-Romeinse Rijk verovert tijdelijk westelijk gebied |
|
ca600 |
Ontstaan van Dorestad bij splitsing van Rijn en Lek - bij huidige
Wijk bij Duurstede |
|
ca625 |
Na ongeveer 2000 jaar verdwijning van de lijkverbranding |
|
ca 630 |
Eerste kerk(je) in Utrecht - op huidig Domplein |
|
ca650 |
Groei bevolking als gevolg van herinvoer van Romeinse keerploeg |
|
689 |
Slag bij Dorestad - Hofmeier Pippijn II van Herstal verslaat Friese
koning Radbod |
|
ca 690 |
Radbod laat zich niet bekeren |
|
695 |
Willibrord wordt Aartsbisschop der Friezen |
|
714 |
Pippijn II van Herstal overlijdt - Radbod slaat terug |
|
734 |
Slag aan de Bordine - de latere Zuiderzee - Karel Martel verslaat
Friese leider Bubo |
|
ca750 |
Utrechtse doopgelofte |
|
754 |
Bonifatius bij latere Dokkum vermoord |
|
768 |
Karel de Grote wordt koning der Franken |
|
784 |
Friezen in opstand tegen de Franken |
|
ca790 |
Missionaris Liudger bekeert de Friese dichter Bernlef |
|
800 |
Karel de Grote wordt Keizer |
|
802 |
Dam in de Amer bij Geertruidenberg - oudst bekende - door overheid
aangelegde - waterkering in Nederland |
|
810 |
Vikingaanval op Friesland |
|
834 |
Vikingen plunderen Dorestad |
|
838 |
Stormvloed - Lek wordt Rijn - Vikingen regeren over Friesland |
|
843 |
Verdrag van Verdun - splitsing van het Karolingische Rijk |
|
870 |
Verdrag van Meerssen - Nederland deel van Duitse Rijk |
|
881 |
Godfried - de Zeekoning - wordt hertog van Friesland |
|
885 |
Einde MEROVINGEN en KAROLINGEN Gerulf doodt Godfried - begin
GRAAFSCHAP HOLLAND |
|
922 |
Graaf Dirk I - graaf van West-Friesland - sticht klooster van
Egmond |
|
938 |
Dirk II - 8 jaar oud - verloofd met Hildegard - pasgeboren dochter
van graaf Arnulf I van Vlaanderen |
|
ca950 |
Ontginning in de Utrechtse en Hollandse veengebieden |
|
962 |
Otto van Saksen wordt keizer van Oost-Francië - Duitsland |
|
976 |
Egbert - zoon van Dirk II wordt kanselier van Duitse keizer Otto II
- wordt - 25 jaar oud - Aartsbisschop van Trier |
|
1007 |
Laatste inval van de Noormannen |
|
1014 |
Stormvloed - In Zeeland ontstaan ''vliedbergen' - een soort terpen
waarop de bevolking kan vluchten |
|
1018 |
Dirk III verslaat bij Vlaardingen een keizerlijk leger |
|
1090 |
Utrechtse monnik Tanchelijn roept op om kerkbelasting niet te
betalen uit protest tegen geld en machtswellust paus en bisschoppen |
|
ca1100 |
West-Vlaamse monnik schrijft/vertaalt: Hebban olla vogala nestas
hagunnan hinase hic enda thu -wat unbidan we nu - het eerste
Nederlands |
|
1101 |
De Friese vrijheid - graaf Hendrik van Friesland verdrinkt |
|
1106 |
Graaf Godfried van Leuven - hertog van Antwerpen -omvat Brabant -
Floris II de Vette - graaf van Holland |
|
1134 |
Stormvloed - alle veengebieden tussen Maas en Lokmondig slaan weg -
Zuid Holland bestaat uit geïsoleerde eilandjes |
|
1143 |
Nederlandse en Vlaamse kolonisten trekken naar Duitsland op
uitnodiging van de graaf van Holstein |
|
ca1160 |
Tot aan Utrecht wordt zeevis gevangen |
|
1165 |
Keizer Frederik I Barbarossa houdt rechtszitting in Utrecht - Floris
III van Holland moet dam bij Zwammerdam afbreken |
|
ca1174 |
Nederlandse dichter Hendrik van Veldeke dicht de Eneit - oudste
ridderroman in Nederlandse èn Duitse literatuur |
|
1181 |
Ontstaan van het graafschap Gelre en Zutphen - Otto van Wassenberg |
|
1190 |
Graaf Floris III en zijn zoon Willem I nemen deel aan derde
kruistocht |
|
1203 |
Dirk VI - graaf van Holland - overlijdt in Dordrecht - Loonse
successie oorlog |
|
1216 |
Graaf Willem I verbindt zich met keizer Frederik II en de Franse
koning Lodewijk VII tegen Jan van Engeland - Paus verbiedt missen en
sacramenten |
|
1218 |
Graaf Willem I neemt deel aan vijfde kruistocht - stimuleert
oprichting van heemraden - waterschappen - stadsrecht aan Dordrecht
- Geertruidenberg en Middelburg |
|
1227 |
Bisschop Otto II van Utrecht gaat alliantie aan met Gelre - Bentheim
- Holland - Kleef - Keulen en Munster tegen Drentse kastelein -
kasteelheer - Rudolf van Coevorden |
|
1247 |
Graaf Willem II van Holland wordt koning van Duitsland |
|
1261 |
Testament hertog Hendrik III van Brabant - regent van Floris V -
voorziet jodenhaat |
|
ca1275 |
Bloei van de Ommelandsvaart - via Zuiderzee om Denemarken naar
Scandinavië en Noord-Duitsland |
|
1285 |
Jacob van Maerlant (1225 - ca1291) schrijft Spieghel Histtoriael in
opdracht van graaf Floris V van Holland |
|
1288 |
Slag bij Woeringen - Limburg ingelijfd bij Brabant |
|
1289 |
Graaf Floris V - Onderwerping van de West-Friezen na 150 jaar verzet
- Verslaat Gijsbrecht van Amstel en Hendrik van Woerden |
|
1296 |
23 juni - graaf Floris V bij Muiderberg door Gijsbrecht van Amstel -
Hendrik van Woerden en Gerard van Velzen gevangen genomen - Op 27
juni tijdens transport vermoord |
|
1299 |
Jan I - zoon van Floris V overlijdt - Geslacht Gerulf sterft uit -
Henegouwers graven in Holland - Stapelrecht voor Dordrecht |
|
1302 |
11 juli Guldensporenslag bij Kortrijk |
|
1328 |
Graaf Willem III - Europees zwaargewicht - dochter Margaretha huwt
Duitse keizer - dochter Filippa huwt Edward III van Engeland en
zwager Filips wordt koning van Frankrijk |
|
1345 |
Na landing bij Stavoren komt graaf Willem IV van Holland om bij de
slag bij Warns - Friesland blijft vrij |
|
1346 |
Margaretha - zus van Willem IV - wordt gravin van Holland |
|
1349 |
Pestepidemie bereikt de Lage Landen - Een derde van de Europese
bevolking komt hierbij om. |
|
1350 |
Prior Johannes Ruudbroek (1293 - 1381) schrijft De Geestelijke
Bruiloft |
|
1351 |
Graaf Willem V laat gaten hakken in de muren van het Binnenhof om
donderbussen te plaatsen |
|
1356 |
De blijde Inkomst van Johanna - dochter Willem IV en Wenceslas -
broer van Duitse keizer Karel IV - Bij intrekking in 1798 heeft dit
een opstand tot gevolg |
|
1358 |
Graaf Willem V krankzinnig - Broer Albrecht van Beieren wordt
ruwaert - plaatsvervanger - Hoekse en Kabeljauwse twisten - Delft
verliest als gevolg zijn stadswallen |
|
1382 |
Boerenprediker Geert Groote veracht domtoren van Utrecht - Toren 112
m- hoog - bouwtijd 61 jaar |
|
1385 |
Bourgondisch-Hollands dubbelhuwelijk in Kamerik - Willem (20) zoon
van Albrecht met Margaretha (10) van Filips de Stoute - Jan zoon
van Filips met Margaretha (22) van Albrecht |
|
1389 |
Albrecht wordt graaf van Holland na overlijden Willem V in kasteel
Quesnoy - Frans Henegouwen |
|
1392 |
Aleid van Poelgeest - na de dood van zijn vrouw maîtresse van
Albrecht - vermoord. Albrecht had 7 wettige en 7 onwettige kinderen
- Gevolg - nieuwe Hoekse en Kabeljauwse twisten |
|
1396 |
Albrecht land bij Kuinre - verslaat Fries leger |
|
ca1400 |
Algemene invoering haring kaken - een techniek afkomstig uit Zuid
Zweden, aldaar bestaand sinds omstreeks 1300 |
|
1407 |
In opdracht van Floris van Alkemade wordt bij Alkmaar de eerste
watermolen gebouwd |
|
1417 |
Graaf Willem VI van Holland sterft aan hondebeet |
|
1421 |
Sint Elisabethsvloed - 3x op de naamdag 19 november - 1e in 1404
(Vlaanderen en Engeland) - 2e in 1421 (Holland en Zeeland) -
Reimerswaal verdwijnt en 3e in 1424 |
|
1422 |
Schilder Jan van Eyck in dienst van Graaf van Holland - Jan zonder
Genade |
|
1423 |
Utrechts schisma |
|
1425 |
Jan zonder Genade overlijdt aan een vergiftigd gebedenboek - Jacoba
van Beieren begint een guerrilla vanuit de Krimpenerwaard - Einde
GRAAFSCHAP HOLLAND - BOURGONDISCH TIJDPERK |
|
1428 |
De zoen van Delft - Paus verklaart Jacoba's huwelijk met inmiddels
overleden Jan IV van Brabant met terugwerkende kracht geldig -
daardoor is haar huwelijk met Gloucester ongeldig |
|
1420 |
Orde van het Gulden Vlies door Filips van Bourgondië opgericht |
|
1432 |
Jacoba trouwt in geheim met Frank van Borselen - één van de drie
gouverneurs van Filips van Bourgondië |
|
1438 |
Hollandse Kaperoorlog tegen de Hanze |
|
1441 |
Stapelrecht Dordrecht beperkt |
|
1446 |
Nieuwe Muziek - Jan van Ockegem |
|
1454 |
Filips de Goede legt de Eed van de Fazant af |
|
1455 |
Gilde oproeren |
|
1456 |
Gijsbrecht van Brederode gekozen tot bisschop van Utrecht - Filips
legt zijn wil op en laat één van zijn 24 bastaard kinderen - David
van Bourgondië - benoemen |
|
1459 |
Gijsbrecht en zijn broer Reinoud op beschuldiging van hoogverraad
gevangen genomen en gemarteld |
|
1464 |
Eerste gemeenschappelijke Statenvergadering |
|
1473 |
Karel de Stoute lijft Gelre in |
|
1477 |
Karel de Stoute sneuvelt bij Nancy - Einde BOURGONDISCH TIJDPERK -
Begin HABSBURGS TIJDPERK |
|
1482 |
Strijd om Utrecht - 16 juli - huurling Jan van Schaffelaar springt
in Barneveld van de kerktoren in ruil voor vrije aftocht van zijn
manschappen |
|
1488 - 1492 |
Strijd om Holland en Zeeland - Jonker Fransenoorlog |
|
1491 - 1492 |
Opstand in Holland tegen zware oorlogsbelastingen - plunderend kaas-
en broodvolk wordt bij Leiden door Jan III van Egmond tegen gehouden |
|
1492 |
Verzet in Gelre geleid door hertog Karel van Egmond - Ontdekking van
Amerika door Christoffel Columbus |
|
1494 |
Filips de Schone word landsheer - door zijn huwelijk met Spaanse
koningsdochter Johanna, raken de Nederlanden aan Spanje verbonden |
|
1504 |
Jeroen Bosch schildert het laatste Oordeel in opdracht van Filips de
Schone |
|
1506 |
Filips overlijdt nadat hij te snel verkoeling heeft gezocht na een 3
uur durend balspel - Johanna wordt daarna krankzinnig en opgesloten
in een klooster - Karel van Habsburg (1500 - 1558) - de latere Karel
V - wordt heer der Lage Landen |
|
1509 |
Desiderius Erasmus (1466 of 1468 - 1536) schrijft Lof der Zotheid |
|
1517 |
31 oktober - Maarten Luther maakt in Wittenberg zijn 95 stellingen
bekend - Grote Pier - boer uit Kimswerd bij Harlingen en levend van
de kaapvaart - verbonden aan Karel van Egmond verzet zich tegen
Karel V |
|
1523 |
Juli - eerste ketters op de brandstapel - op de grote markt van
Brussel - dit zijn de Augustijner priesters Jan van Essen en Hendrik
Voes |
|
1525 |
Eerste ketterverbranding in Holland - in Den Haag - de Woerdense
pastoor Jan de Bakker, onder meer omdat hij in het huwelijk is
getreden |
|
1527 |
Eerste bijbel in de volkstaal - verschijnt in Antwerpen in het
Vlaams |
|
1531 |
Nieuw centraal bestuur vanuit Brussel |
|
1535 |
10 mei - Wederdopers bezetten het stadhuis van Amsterdam |
|
1544 |
Juli - René van Chalon, telg uit het Bredase geslacht graven van
Nassau sneuvelt in Frankrijk. Had van zijn moeder de titel prins van
Orange geërfd - Zijn Duitse Lutherse neef Willem (1533 - 1584) -
oudste zoon van graaf Willem de Rijke en Juliana van Stolberg erft
met toestemming van Karel V zijn titel: Prins van Orange, Graaf van
Nassau, Stadhouder van Holland - Zeeland - Utrecht - Gelre en
Franche-Comté (Franse Jura) |
|
1548 |
Zomer - Rijksdag in Augsburg (vrede van Augsburg) - De Nederlanden
verenigd in kreitsen van het Duitse Rijk |
|
1549 |
November - Karel V vaardigt de Pragmatieke Sanctie uit - de
Nederlanden worden één en ondeelbaar verklaard |
|
1555 |
Aftreden Karel V - opgevolgd door Filips II (1527 - 1598) -
ceremonie in Brussel |
|
1559 |
Filips II vertrekt definitief uit de Nederlanden - Halfzus
Margaretha landvoogdes - Willem van Oranje stadhouder
Holland-Zeeland-Utrecht |
|
1566 |
Hoge graanprijzen - gevolg hongersnood - 5 april Smeekschrift - 10
augustus begin beeldenstorm in Steenvoorde - West-Vlaanderen |
|
1567 |
Filips II stuurt hertog van Alva met leger van 10'000 Spaanse en
Italiaanse huurlingen - Margaretha treed af - Alva volgt op - Willem
vlucht naar Dillenburg |
|
1568 |
Begin 80-JARIGE OORLOG - Willem valt met huurleger de Nederlanden
binnen - Mei - slag bij Heiligerlee-Groningen - broer Adolf sneuvelt
daarbij - Juli - Alva laat uit vergelding doodsvonnissen van de
graaf van Egmond en de graaf van Horn op grote markt Brussel
voltrekken |
|
1569 |
Willem's veldtocht is mislukt - in de winter terug op Dillenburg |
|
1570 |
1 november - Allerheiligenvloed - 25'000 mensen verdrinken |
|
1571 |
Begin februari - grote overstromingen in het rivierengebied als
gevolg van snel invallende dooi |
|
1572 |
1 april - Watergeuzen bezetten Den Briel - Juli - eerste vrije (niet
door de vorst bijeen geroepen) vergadering van de Staten van Holland
in Dordrecht - Staten van Holland roepen Willem terug als stadhouder
- 26 andere steden sluiten zich aan - Alva plundert Mechelen en
Zutphen - Naarden uitgemoord |
|
1573 |
13 juli - na 7 maanden beleg valt Haarlem in de handen van Alva -
1'700 mensen gedood door onthoofding - ophanging en verdrinking -
Augustus - beleg van Alkmaar - 8 oktober - Spanjaarden vluchten bij
Alkmaar - de Victorie begint - december eerste beleg van Leiden |
|
1574 |
Lodewijk en Hendrik van Nassau vallen met huurleger Limburg binnen -
worden op de Mokerhei verslagen - beide Nassaus - broers van Willem
- sneuvelen - Na slag op de Mokerhei Spanjaarden terug voor Leiden -
tweede beleg - 3 oktober - doorgestoken dijken verdrijven de
Spanjaarden - De Watergeuzen brengen haring en wittebrood |
|
1575 |
Februari - Willem van Oranje laat eerste Noord-Nederlandse
universiteit oprichten in Leiden |
|
1576 |
Maart - nieuwe landvoogd: Don Juan van Oostenrijk - september
Staten-Generaal sluiten pact met de Noordelijke Nederlanden -
Pacificatie van Gent - Begin November - Spaanse furie in Antwerpen -
muitende huurlingen slachten 700 burgers af - alle gewesten scharen
zich achter de pacificatie van Gent |
|
1579 |
Januari - Don Juan sluit de Unie van Atrecht - In reactie sluiten
Holland - Zeeland - Gelre - Utrecht en Groningen eind januari de
unie van Utrecht |
|
1580 |
15 maart - Filips II laat de banvloek uitspreken over Willem van
Oranje - kopgeld op vermoorden Willem 25'000 gouden kronen en
verheffing in de adelstand |
|
1581 |
26 juli Staten-Generaal verbreken formeel de band met Filips II in
het 'Plakkaat van Verlatinghe' - Willem op zoek naar een nieuwe
Landsheer |
|
1584 |
10 juli - Willem in het Prinsenhof te Delft vermoordt door Balthazar
Gerards - fanatiek katholiek uit Franche-Comté |
|
1585 |
Augustus - hertog van Parma verovert Antwerpen - November - Maurits
(1567 - 1625) - zoon van Willem - stadhouder van Holland en Zeeland
- later ook in de meeste andere gewesten |
|
1586 |
Johan van Oldenbarnevelt (1547 - 1619) aanvaardt het ambt van
landsadvocaat van de staten van Holland |
|
1588 |
informele oprichting van de Zeven Provinciën - zomer - Filips II
stuurt Armada van 130 schepen - wordt door stormen en de Engelse
vloot verslagen |
|
1590 |
Maart - Verovering van Breda op de Spanjaarden - 70 man met het
turfschip binnengesmokkeld |
|
1591 |
Verovering van Zutphen - Deventer - Delfzijl - Hulst en Nijmegen |
|
1592 |
Verovering van Steenwijk - Coevorden |
|
1593 |
Verovering Geertruidenberg |
|
1594 |
Verovering Groningen |
|
1595 |
2 april -Cornelis Houtman en Pieter Keyzer 4 schepen vertrekken met
4 schepen van de rede van Texel om 'om de zuid' de weg naar Azië te
zoeken |
|
1596 |
Jacob van Heemskerck en Willem Barentz bij poging om 'om de noord'
de weg naar Azië te vinden gedwongen op Nova Zembla te overwinteren
(1596 - 1597) - 31 oktober - In Den Haag sluiten Engeland -
Frankrijk en de opstandige Nederlandse gewesten een Drievoudig
Verbond tegen Spanje |
|
1597 |
Verovering Oldenzaal en Grave |
|
1598 |
Filips II doet afstand van de Nederlanden ten gunste van zij dochter
Isabella - gehuwd met aartshertog Albrecht van Oostenrijk |
|
1600 |
Expeditie van Maurits tegen kapers van Duinkerken - 2 juli - slag
tegen de Spaanse troepen op strand bij Nieuwpoort - Maurits wint
maar staakt expeditie |
|
1602 |
20 maart - oprichting van de VOC - Vereenigde Oost-Indische
Compagnie - VOC krijgt octrooi op alle handel ten oosten van Kaap de
Goede Hoop - geleidt door de Heren XVII |
|
1609 |
31 januari - Opening van een wisselbank in het Amsterdamse stadhuis
- 9 maart - republiek sluit 12-jarig bestand met het zuiden |
|
1610 - 1613 |
Remonstranten en Contraremonstranten |
|
1611 |
Opening van de koopmansbeurs in Amsterdam |
|
1616 |
Frans Hals voltooid het schilderij 'Maaltijd van de Officieren van
de St.-Jorisdoelen' |
|
1617 |
Maurits contra Oldenbarnevelt |
|
1618 |
Augustus - Maurits arresteert Oldenbarnevelt alsmede o. a. Hugo de
Groot - pensionaris van de stad Rotterdam - onder beschuldiging van
hoogverraad - 13 november - eerste bijeenkomst van de Dordtse Synode
- In Duitsland breekt de 30-jarige oorlog uit tussen de keizer en
diverse protestantse rijksvorsten |
|
1619 |
12 mei - Oldenbarnelvelt door 'Generaliteitsrechtbank' ter dood
veroordeeld - 13 mei - Op het Binnenhof voor de Ridderzaal onthoofd
- Eind mei - Jan Pietersz Coen brandt Jacatra plat en sticht Batavia |
|
1621 |
9 juni - Oprichting WIC West Indische Compagnie - octrooi voor alle
handel ten westen van Kaap de Goede Hoop - geleidt door de Heren XIX |
|
1625 |
23 april - Maurits overlijdt - Opgevolgd door Frederik Hendrik (1584
- 1647) |
|
1626 |
Zomer - Met speciale toestemming van de Staten-Generaal uitgave van
het liederenboek 'Nederlandsche Gedenck-Klanck' - geschreven door de
anderhalf jaar eerder overleden notaris en regent van Veere -
Adriaen Valerius |
|
1628 |
September - Piet Hein verovert in de Baai van Matanzas bij Cuba een
Spaanse Zilvervloot - Het overladen van de buit kost één week |
|
1632 |
Op aansporing van de Zuidelijke Adel onderneemt Frederik Hendrik een
veldtocht langs de Maas in een poging om de Zuidelijke Nederlanden
te veroveren met de hoop dat dit daar een opstand zal veroorzaken.
Venlo en Roermond moeiteloos ingenomen. Maastricht na een beleg van
73 dagen. Opstand blijft uit en de veldtocht wordt gestaakt. Hierin
vindt men de oorsprong van de huidige Nederlandse grenzen. |
|
1634 |
Curaçao op de Spanjaarden veroverd - Ook Aruba wordt ingenomen |
|
1636 |
Bonaire ingenomen |
|
1637 |
7 oktober - Na een beleg van 2 maanden wordt Breda door Frederik
Hendrik ingenomen |
|
1638 |
3 januari - Opening van de eerste in steen opgetrokken Schouwburg
aan de Keizersgracht in Amsterdam met het speciaal door Joost van
den Vondel geschreven lofdicht 'Gijsbrecht van Aemstel |
|
1639 |
Admiraal Maarten Harpertsz Tromp verslaat, na eerst versterking te
hebben gehaald, met een vloot van 97 schepen een Spaanse Armada van
67 schepen in de slag bij Duins (The Downs) in Zuidoost Engelse
territoriale wateren in de straat van Dover. Had speciale
toestemming van de Staten-Generaal om in de Engelse wateren te
opereren |
|
1641 |
Mei - Opening van de Nederlandse handelspost op Deshima - Japan -
Prins Willem (latere Willem II) - 15 jaar oud - huwt met Mary Stuart
- 10 jaar oud |
|
1642 |
Na 4 jaar werk voltooiing van 'Het Korporaalschap van kapitein Frans
Banningh Cocq' - de Nachtwacht van Rembrandt Harmensz van Rijn -
Geschilderd voor gebruik in de Kloveniersdoelen aan de
Kloveniersburgwal |
|
1647 |
14 maart - Frederik Hendrik overlijdt - Opgevolgd door Willem II |
|
1648 |
Einde 80 JARIGE OORLOG - 30 januari - Voorlopig vredesverdrag met
Spanje - 15 mei - Plechtig bezweren van de vrede in het stadhuis van
Munster - 5 juni - Officiële afkondiging van de Vrede van Munster -
Oktober - Vrede van Osnabrück - Einde 30-jarige oorlog in het Duitse
rijk - Deze gebeurtenissen worden ook wel samengevoegd tot de Vrede
van Westfalen - Hiermede worden tot de Napoleontische tijd, de
staatkundige grenzen van Europa vastgelegd - begin SOEVEREINE
REPUBLIEK |
|
1650 |
Tegenstellingen tussen stadhouder Willem II en de Hollandse regenten
lopen op en dreigen voor de poorten van Amsterdam tot een militair
conflict op de laaien - Juni Willem II zet 6 vooraanstaande leden
van de Staten-Generaal gevangen in Slot Loevestein - Leger van neef
Willem Frederik - stadhouder van Friesland verdwaalt in een poging
Amsterdam bij verrassing in te nemen bij zware regen en onweer op de
Gooise heide. De postrijder uit Hamburg kan hierdoor Amsterdam
waarschuwen - 6 november - Willem II overlijdt - EERSTE
STADHOUDERLOOS TIJDPERK |
|
1652 |
Maart - Dictator Olivier Cromwell vaardigt acte van navigatie uit -
Dit leidt tot de eerste Engelse Zeeoorlog - Zomer - VOC vloot onder
leiding van Jan van Riebeeck landt bij de Tafelberg op Kaap de Goede
Hoop voor het vestigen van een bunkerplaats voor de VOC vloot op
Indië |
|
1653 |
Tromp - Witte de Wit en Michiel de Ruyter leiden diverse nederlagen
tegen admiraal Burke |
|
1648 |
Vrede van Westminster - Erkenning van de acte van navigatie - Bij
het verdrag wordt een geheim artikel opgenomen met de bepaling dat
Oranjes nooit meer stadhouder in Holland en kapitein-generaal in de
Republiek kunnen worden |
|
1653 |
Johan de Witt - raadspensionaris van Holland |
|
1654 |
5 februari - verbod tot verdere opvoeringen van Vondel's Lucifer |
|
1655 |
29 juli - In gebruik name van het nieuwe stadhuis van Amsterdam - nu
Paleis op de Dam |
|
ca1658 |
Johannes Vermeer schildert gezicht op Delft |
|
1660 |
Britse monarchie terug op de troon - acte van navigatie wordt
ingetrokken |
|
1664 |
Het ca 1628 op de zuidpunt van het eiland Manhatten gestichte Nieuw
Amsterdam wordt door de Engelsen ingenomen |
|
1665 |
Voorjaar - Engelse schepen vallen een Nederlandse handelsvloot bij
Cadiz aan - Tweede Engelse Zeeoorlog - Juni - slag bij Lowestoft -
Admiraal Wassenaar Obdam vliegt met zijn schip in de lucht |
|
1666 |
Juni - Admiraal Michiel de Ruyter wint 4-daagse zeeslag bij
Lowestoft - Augustus - de Ruyter verliest de zeeslag bij Duinkerken
- Engelsen weer oppermachtig en steken in de Vlie ongeveer 150
koopvaardijschepen in brand en verwoesten een deel van Terschelling
- Willem III wordt kind van staat |
|
1667 |
April - Begin moeizame vredesonderhandelingen in Breda - Juni - de
Ruyter maakt de tocht naar Chatham - Britse vloot vernietigd en
vlaggeschip de Royal Charles wordt als buit meegenomen - Paniek in
Londen - Juli - Vrede van Breda - De Engelsen mogen New York houden
in ruil voor Suriname - Augustus - Eeuwig Edict waarbij
stadhouderschap wordt afgeschaft |
|
1668 |
Januari - Johan de Witt sluit anti-Franse 3-voudige alliantie met
Engeland en Zweden |
|
1670 |
Juni Geheim verdrag van Dover tussen Engelse Koning Karel II en
Franse Lodewijk XIV |
|
1672 |
RAMPJAAR - Maart - Engeland - Frankrijk en de bisdommen Munster en
Keulen verklaren de oorlog aan de Republiek - Leger trekt zich terug
achter de Waterlinie - Juli - Willem II kapitein-generaal - 20
augustus - het volk lyncht Johan en Cornelis de Witt bij de
Gevangenpoort in Den Haag - Willem redt de Republiek |
|
1674 |
Februari - vrede met Engeland - Tweede vrede van Westminster - Ook
met Munster en Keulen |
|
1676 |
Anthonie van Leeuwenhoek ontdekt de bacterie |
|
1677 |
Publicatie van de Ethica van de joodse schrijver en filosoof
Benedictus Spinoza |
|
1678 |
Augustus - vrede met Frankrijk - De vrede van Nijmegen |
|
1685 |
70'000 Franse Hugenoten vluchten naar de Nederlanden nadat Lodewijk
XIV het Edict van Nantes herroept |
|
1688 |
Op uitnodiging van Engelse protestanten stoot Willem III de Engelse
koning Jacobus II van de troon- Na een 'Glorious Revolution' wordt
Engeland geregeerd door King William and Queen Mary |
|
1695 |
Overlijden van Christiaan Huygens - einde GOUDEN EEUW |
|
1697 |
Tsaar Peter de Grote (27 jaar) in Nederland om de scheepsbouw te
leren kennen - September - Vrede van Rijswijk maakt een einde aan de
9-jarige oorlog met Frankrijk - De Republiek krijgt het recht
garnizoenen in de zuidelijke Nederlanden te legeren - de
Barrièresteden - einde GOUDEN EEUW |
|
1702 |
4 maart - Koning-stadhouder Willem III overlijdt aan de gevolgen van
een val van zijn paard - Tweede STADHOUDERLOZE TIJDPERK |
|
1709 |
Hermanus Boerhaave benoemd tot hoogleraar in botanie en geneeskunde
te Leiden - zijn lijfspreuk: Simplex sigilum veri |
|
1713 |
Vrede van Utrecht - Zuidelijke Nederlanden gaan over naar de
Oostenrijkse tak van de Habsburgers |
|
1720 |
Windhandel in aandelen |
|
1723 |
Katholiek Schisma in Utrecht - Utrechts kapittel kiest een nieuwe
aartsbisschop - deze wordt niet door Rome erkend |
|
1731 |
Paalwormepidemie tast de dijken aan. Hout door steen vervangen wat
leidt tot een aanzienlijke verhoging van de dijkbelasting - Door de
runderpest keren veel boeren terug tot de akkerbouw |
|
1740 |
De aardappel doet zijn intrede |
|
1747 |
17 april - Franse troepen trekken de Republiek binnen - Volksoproer
- Willem Friso - verre neef van Willem III wordt stadhouder van
Zeeland en Holland - Om het volk te kalmeren wordt Willen IV tot
erfelijk stadhouder benoemd - Ook in Utrecht en Overijssel |
|
1748 |
Belastingoproer en Doelistenbeweging - Oktober - Vrede van Aken |
|
1751 |
Willem IV overlijdt - opgevolgd door de 3-jarige Willem V met zijn
moeder Anna van Hannover als regentes en de hertog van Brunswijck
als regent |
|
1776 |
Onafhankelijkheidsverklaring van de Verenigde Staten |
|
1780 |
10 December - Neutraliteitspact met Frankrijk - vierde Engelse
Zeeoorlog |
|
1782 |
Betje Wolf - Aagje Deken en Belle van Zuylen |
|
1784 |
Einde vierde Engelse Zeeoorlog |
|
1785 |
Willem V verlaat Holland en trekt zich terug in Nijmegen |
|
1787 |
Prinses Wilhelmina doet poging Den Haag te bereiken - wordt door de
patriotten in 'Goejanverwellesluis' tegen gehouden - In
werkelijkheid bij Schoonhoven aan de Vlist - Haar broer - koning van
Pruisen eist genoegdoening - Staten-Generaal weigeren - Een
Pruisisch leger van 20'000 man bezet in hoog temp Utrecht - Delft en
de rest van Holland - Willem V terug in Den Haag en wreekt zich op
de patriotten |
|
1792 |
In Frankrijk wordt het Bataafs legioen opgericht - Willem Daendels
wordt benoemd tot luitenant-kolonel |
|
1794 |
Pichegru neemt de Zuidelijke Nederlanden in - Brigadegeneraal
Daendels verovert Den Bosch en vaardigt proclamatie uit in de
Noordelijke Nederlanden - Begin BATAAFSE en FRANSE TIJD |
|
1795 |
Pichegru trekt over de bevroren rivieren en bezet op 16 januari
Utrecht - 18 januari - Willem V vlucht vanaf het Scheveningse strand
naar Engeland - 20 januari Uitroepen van de Bataafse Republiek |
|
1797 |
11 oktober - Engelse vloot brengt de Republiek een vernietigende
slag toe tijdens de Slag bij Kamperduin - Noord Holland |
|
1798 |
22 januari - Met hulp van Daendels wordt een staatsgreep uitgevoerd
- Een voor die tijd revolutionair democratisch staatsbestel ontstaat |
|
1799 |
Engels-Russische inval in Noord Holland - Half oktober blazen zij de
aftocht |
|
1801 |
September - Derde staatsgreep - Geholpen door generaal Augerau -
volksvertegenwoordiging wordt aan de kant gezet |
|
1802 |
Maart - Vrede van Amiens |
|
1805 |
Rutger Jan Schimmelpenninck wordt raadpensionaris - 'presidentiele'
leider van de Republiek - benoemd door Napoleon |
|
1806 |
Napoleon kondigt het Continentale Stelsel af met de bedoeling
Engeland te ruïneren - 4 juni - Schimmelpenninck neemt ontslag 23
juni - Lodewijk Napoleon doet zijn intrede als Koning van Holland -
Hij zou gepoogd hebben Nederlands te spreken met 'Ick ben konijn van
Olland' |
|
1809 |
1 februari - invoering van het metrieke stelsel |
|
1810 |
Inlijving bij Frankrijk - 1 juli - Lodewijk Napoleon doet afstand |
|
1811 |
Invoering van de Code Civil en de Code Pénal - Java gaat als laatste
kolonie verloren |
|
1813 |
Val van Napoleon - 30 november - Erfprins Willem - zoon van Willem V
landt in Scheveningen - Einde FRANSE TIJD |
|
1814 |
Nieuwe grondwet met Willem I als souverein vorst - vrijheid van
geloof - dienstplicht voor alle mannen van 18 - 23 jaar - 1 augustus
- Nederland en België samengevoegd |
|
1815 |
16 maart - Willem proclameert zichzelf tot koning der Nederlanden -
Nieuwe grondwet - Splitsing van de Staten-Generaal in 1e en 2e Kamer
- Oprichting van de Nederlandse Bank - Begin KONINKRIJK der
NEDERLANDEN |
|
1817 |
Onvrede in België - Maurice de Broglie - bisschop van Gent is de
grote tegenstander - vooral de godsdienstvrijheid is hem een doorn
in het oog - Wordt bij verstek (gevlucht naar Frankrijk) veroordeeld
wegens rebellie |
|
1818 |
Afschaffing van de slavernij |
|
1819 |
Taalbesluit - Nederlands verplicht - dit verhoogt de onvrede in
België |
|
1821 |
Herinvoering van het metrieke stelsel |
|
1822 |
22 april - opening in Amsterdam van de winkel van Sinkel - het
eerste warenhuis - introductie van de lapjesdagen (uitverkoop) -
gesloten in 1912 |
|
1824 |
Opening Noord Hollands kanaal |
|
1825 |
Javaanse prins Dipo Negoro komt in opstand |
|
1826 |
Opening Zuid Willemsvaart |
|
1827 |
Opening kanaal Gent-Terneuzen |
|
1829 |
Meer als 350'000 mensen tekenen in vooral het Vlaamse platteland
verzoekschriften |
|
1830 |
Invoering van het Cultuurstelsel in Nederlands-Indië - Belgen in
opstand - 25 augustus - Een baldadige menigte raast door Brussel -
30 oktober - Algemeen Dagblad gaat dagelijks - behalve zondag -
verschijnen |
|
1831 |
5 februari - In Antwerpen slaat een kanonneerboot los van zijn
ankers en drijft naar de wal - opgewacht door een roerige menigte -
Als deze aan boord springen laat luitenant ter zeer Jan van Speyck
het schip in de lucht vliegen - slechts 7 overlevenden - 4 juni -
Belgen roepen Leopold van Saksen-Coburg uit tot soeverein - 2
augustus - 10-daagse veldtocht - Drie Nederlandse divisies trekken
België binnen - Belgische legertjes bij Hasselt en Leuven verslagen
- Congres van Londen over de toekomst van België |
|
1832 |
Opening kanaal Brussel-Charleroi - 25 juni - Cholera epidemie
begonnen in Scheveningen - door vissers aan wal gebracht - 14'000
slachtoffers waarvan ruim 20% in Zuid Holland |
|
1834 |
Afscheiding in de Nederlands Hervormde Kerk |
|
1837 |
Oprichting van het literair tijdschrift 'De Gids' |
|
1838 |
Nacht van 30 september op 1 oktober - Invoering van het Nationaal
Burgerlijk Wetboek - Invoering van de Hoge Raad als opperst
rechtscollege |
|
1839 |
Verdrag met België - opening spoorweg Amsterdam-Haarlem |
|
1840 |
Johan Rudolf Thorbecke treedt toe tot de 'Dubbele Kamer' voor de
grondwetsherziening - in september aangenomen - hierop treedt Willem
I af en hertrouwt alsnog met Henriëtte gravin van d'Oultremont -
Opgevolgd door Willem II - held van Waterloo en de 10-daagse
veldtocht - gehuwd met de Russische prinsen Anna Paulowna |
|
1845 |
Eerste telegraafverbinding - langs de spoorlijn Amsterdam-Haarlem |
|
1848 |
11 april - Nieuwe grondwet - Ministers dragen de
verantwoordelijkheid voor daden en uitspraken van de vorst |
|
1849 |
Willem II overlijdt plotseling aan een hartkwaal - opgevolgd door
zij zoon Willem III - een autocratische en opvliegende man en
rokkenjager |
|
1853 |
4 maart - die nieuwe grondwet maakte formeel de weg vrij voor de
onbelemmerde beleving van het katholieke geloof - Pius IX kondigt
het herstel van de rooms-katholieke hiërarchie aan |
|
1859 |
Edouard Douwes Dekker - gewezen Indisch bestuursambtenaar - schrijft
onder de schuilnaam Multatuli 'Max Havelaar, of de koffy-veilingen
der Nederlandsche Handel-maatschappij' |
|
1861 |
Typografen richten het eerste werkloosheidsfonds op - eigenlijk de
eerste vakbond |
|
1863 |
2 mei - invoering van de HBS Hogere Burgerschool - 1 juli
-Afschaffing van de slavernij op Curaçao |
|
1886 |
Mandement - begin van de scheiding tussen de liberalen en
katholieken |
|
1871 |
Aletta Jacobs - eerste vrouwelijke student (Groningen) - promoveert
1879 in de medicijnen en vestigt zich als arts in Amsterdam -
introduceert het pessarium als voorbehoedsmiddel |
|
1873 |
Atjeh oorlog - begint als expeditie tegen zeerovers - Van Heutz
treedt toe tot het koloniale leger |
|
1874 |
Kinderarbeid van kinderen onder de twaalf jaar wordt verboden |
|
1878 |
Wet op het lager onderwijs aangepast - de schoolstrijd begint -
Abraham Kuyper zet het anti-schoolwet verbond om in de
Anti-Revolutionaire Partij |
|
1879 |
Pim Mulier leegt de basis voor de georganiseerde sporten |
|
ca1880 |
Europese landbouwcrisis als gevolg van graanexporten Amerika -
Rusland - Argentinië en Australië |
|
1881 |
Eerste telefooncentrale in Amsterdam - 49 abonnees |
|
1885 |
Opening van het Rijksmuseum in Amsterdam in afwezigheid van de
koning - men fluistert: Willem is boos dat het museum niet zijn naam
draagt - Oprichting van de ANWB |
|
1888 |
Domela Nieuwenhuis - eerste socialist in het Nederlandse parlement |
|
1890 |
Zelfmoord Vincent van Gogh - Willem III overlijdt - Emma wordt
regentes van Wilhelmina |
|
1891 |
Gerard Philips richt in Eindhoven de 'Stoomfabriek voor het
vervaardigen van gloeilampen en andere elektrische artikelen' op |
|
1895 |
Willem Mengelberg wordt dirigent van het Amsterdams Concertgebouw
Orkest |
|
1896 |
Zomerattractie in het Kurhaus te Scheveningen - Le Cinématographe
Lumière - 6 maanden na Parijs |
|
1898 |
De Groningse bankbeheerder A. van Dam krijgt het eerste kenteken -
Dat wil niet zeggen dat hij de eerste autobezitter is |
|
1901 |
Invoering van de leerplicht |
|
1903 |
Opening van Berlage's Koopmansbeurs aan het Damrak te Amsterdam |
|
1905 |
Invoering van het leesplankje Aap Noot Mies |
|
1909 |
Nationale klokkentijd - Enschede loopt b.v. niet meer een kwartier
voor op Haarlem |
|
1914 |
Eerste Wereldoorlog - Nederland neutraal |
|
1916 |
Een tweedekker van de luchtmacht land op een drassig veldje dat van
boer Knibbe is gekocht - De plaats Schiphol |
|
1917 |
Margaretha Geertruide Zelle - Mata Hari - geboren Leeuwarden 1876
wordt in het bos van Vincennes gefusilleerd - Mei - Tentoonstelling
van werken van Mondriaan - georganiseerd door het tijdschrift 'De
Stijl' |
|
1918 |
Oktober - oproer in een legerkamp op de Veluwe - 12 november - Jan
Pieter Jelle Troelstra maakt de vergissing dat ook Nederland rijp is
voor een Russische revolutie |
|
1919 |
Oprichting van de KLM met Albert Plesman aan het hoofd - Invoering
vrouwenkiesrecht - 6 november - Steringa Itzerda vangt aan met
eerste radio-uitzendingen |
|
1920 |
KLM begint eerste lijndiensten op Londen en Hamburg - Nederland lid
van de Volkenbond |
|
1922 |
Hendrik Colijn - Na carrière bij het KNIL - in 1911 korte tijd
Minister van Oorlog - vervolgens directeur van de Bataafsche
Petroleum Maatschappij - de latere Shell - wordt in dit jaar
politiek leider van de ARP |
|
1923 |
Colijn wordt minister van Financiën |
|
1924 |
Eerste vlucht naar Batavia met een Fokker F2 - duur 20 dagen |
|
1926 |
November - Opstand op Java - Bantam en West-Sumatra - Minangkabau |
|
1929 |
Eind oktober - Beurskrach |
|
1931 |
14 december - Anton Mussert ontvouwt zijn plannen aan 12 mensen in
een bovenzaaltje nabij de Dom van Utrecht - vier van hen worden na
afloop lid van de NSB |
|
1932 |
28 mei - Laatste gat in de afsluitdijk gedicht - 90m breed - 32 km.
Lang en 7.5 m. boven N.A.P |
|
1933 |
Het aantal werklozen groeit van 18'000 in 1929 naar 300'000 -
Muiterij op opleidingsschip de 'Zeven Provinciën' die op dat moment
bij Kota Radja ligt |
|
1934 |
Zomer - Jordaanoproer als gevolg van verlaging van de werklozensteun
- De KLM DC-2 'De Uiver wordt eerste in de handicaprace naar
Melbourne - 3 dagen - 118 uur en 20 minuten inclusief de noodstop in
Albury op de renbaan. Bemanning Parmentier - Moll - Prins en van
Brugge worden geridderd |
|
1935 |
Record werkloosheid - 15.5% van de beroepsbevolking |
|
1936 |
26 september - De Gulden devalueert 20% |
|
1939 |
Kabinet de Geer - 1 september - Duitsland valt Polen binnen - 3
september - Engeland en Frankrijk verklaren Duitsland de oorlog - de
TWEEDE WERELDOORLOG begint |
|
1940 |
10 mei - Duitsland valt om 4 uur 's-ochtends Nederland binnen - 13
mei - Koninklijke familie vlucht naar Engeland - 14 mei Bombardement
op Rotterdam - Nederland capituleert - De Duitse bezetting begint -
De Nederlandse Unie publiceert een manifest om zich naar de Duitsers
te schikken - Onmiddellijk worden de eerste beperkingen aan Joden
opgelegd |
|
1941 |
7 december - Japanse aanval op Pearl Harbour - Hawaii - 14 december
- Precies 10 jaar na de oprichting van de NSB worden behalve deze
alle politieke partijen verboden - Begin ondergrondse pers |
|
1942 |
27 februari - Slag in de Javazee - 9 maart Nederlandsch-Indië
capituleert - Alle blanken worden geïnterneerd - zo'n 350'000
Nederlanders voorop - 27 maart Gestapo en Abwehr beginnen met het
Englandspiel ook wel Unternehmen Nordpol genoemd - hierdoor vallen
53 gedropte agenten in hun handen - Juli - aanvang van de
stelselmatige deportatie van de Joodse bevolking - In de loop van
het jaar werden hooggeplaatste en bekende mensen samengebracht in
St.-Michielsgestel - in augustus worden 5 gijzelaars uit St.
Michielsgestel geëxecuteerd |
|
1943 |
27 maart - Bevolkingsregister Amsterdam wordt overvallen om de
registers te vernietigen - Helaas hadden de Duitsers de gegevens van
de joden ook elders ondergebracht |
|
1944 |
Juni - de geallieerden landen in Normandië - 4 augustus - Duitse
politie valt een pand binnen aan de Amsterdamse Prinsengracht - Anne
Frank en haar familie worden afgevoerd naar het concentratiekamp -
Alleen haar vader Otto overleeft - 4 september - BBC verspreidt het
bericht dat Breda is bevrijdt - het is een misverstand maar
veroorzaakt de Dolle Dinsdag - 12 september - de eerste geallieerde
troepen zetten voet op Nederlandse bodem - 17 september - Slag om
Arnhem - Spoorwegstaking om de geallieerden te helpen - Begin van de
hongerwinter voor westelijk Nederland - Eind september pleegt het
verzet een aanslag op een auto van de Wehrmacht - 1 oktober - de
Duitsers nemen wraak op Putten - het dorp wordt platgebrand - 600
dorpelingen gaan naar concentratiekampen |
|
1945 |
Nacht van 6-7 maart pleegt het verzet een aanslag op politiechef
Rauter - 10 maart executeert de Grüne Polizei 120 mannen op de
plaats van de aanslag - Voedseldroppingen boven westelijk Nederland
- 5 mei Duitsland geeft zich over - Nederland is bevrijdt - 15
augustus - Japan capituleert nadat 2 atoombommen zijn geworpen op
Hiroshima en Nagasaki - 17 augustus - Soekarno en Hatta roepen de
Republik Indonesia uit |
|
1947 |
21 juli - eerste politionele actie in Nederlands-Indië - Augustus -
De veiligheidsraad gelast Nederland te stoppen - 1 oktober -
Invoering van de AOW |
|
1948 |
1 januari - België - Nederland en Luxemburg vormen de BeNeLux - de
eerste Europese vrijhandelszone - 28 april - de eerste Marshallhulp
arriveert in Rotterdam - 4'000 ton tarwe aan boord van de Noordam -
Nederland sluit zich aan bij de WEU West Europese Unie - 4
september - Wilhelmina treed af - Juliana wordt Koningin - November
- kruidenier Chris van Woerkom opent in Nijmegen de eerste
zelfbediening - December - Tweede politionele actie in Indonesië -
19 december - gedurfde aanval op hoofdkwartier Soekarno in
Djokjakarta waarbij hij wordt gearresteerd - 27 december - Indonesië
onafhankelijk |
|
1949 |
Grootscheepse repatriëring uit Indonesië komt op gang - inclusief
grote delen van het KNIL en zo'n 22'000 Molukse soldaten met hun
gezinnen - 4 april - Oprichting van de NAVO - Noord Atlantische
Verdrags Organisatie - 3 november - Opening in het Stedelijk Museum
van Amsterdam van de Cobra tentoonstelling |
|
1950 |
Conflict in Korea - NAVO partners snellen te hulp - 25 oktober -
eerste Nederlandse detachement naar Korea - Op Ambon roepen de
Molukkers de Republik Maluku Selatan uit - Ze worden onmiddellijk
door Jakarta aangevallen en overrompeld - Nederland sluit zich aan
bij de Europese Betalingsunie |
|
1951 |
Opening van de speeltuin en sprookjesdorp 'De Efteling' bij
Kaatsheuvel - 2 oktober - Eerste landelijke televisie-uitzending -
Nederland sluit zich aan bij de EGKS Europese Gemeenschap voor Kolen
en staal |
|
1952 |
Emigratierecord - meer dan 80'000 mensen nemen de boot - meestal
naar Australië of Canada - Ook naar de Verenigde Staten - Nieuw
Zeeland en Zuid-Afrika. In totaal vetrekken zo'n 620'000
Nederlanders |
|
1953 |
1 februari - De Watersnoodramp - In grote delen van Nederland breken
de dijken door - 1'835 mensen komen om - |
|
1954 |
Bisschoppelijk mandement - katholieken wordt lidmaatschap van de
PvdA afgeraden - Ook het lidmaatschap van een socialistische vakbond
wordt ongeoorloofd geacht - Ruilverkavelingwet - In de jaren
zeventig is meer dan 1 miljoen hectare hier aan onderworpen - 13
juni - De affaire Greet Hofmans |
|
1957 |
Het parlement gaat akkoord met het Deltaplan |
|
1959 |
De aardgasbel in het Groningse Slochteren wordt ontdekt onder het
land van boer K.P. Boon - Boer Koekoek richt de boerenpartij op |
|
1961 |
Deltaplan - Veerse dam gereed |
|
1962 |
24 uurs televisie marathon 'Open het Dorp' ten behoeve van de bouw
van een dorp voor gehandicapten - opbrengst 21'192'000 gulden -
Conflict met Indonesië over Nieuw Guinea - Overdracht aan de
Verenigde Naties die het snel weer overdraagt aan Indonesië - Zeer
tegen de zin van de lokale bevolking |
|
1963 |
Oprichting van de Nederlandse Gasunie - begin aanleg van het
aardgasnet en grootscheepse omschakeling - de anticonceptie pil
verschijnt |
|
1864 |
6 juni - B-day - de Beatles in Nederland - 15 augustus - Commerciële
televisie vanaf het REM-eiland - Hieruit komt later de TROS voort |
|
1965 |
Deltaplan - Grevelingendam en Zeelandbrug - Juni - eerste uitgave
van het blad Provo |
|
1966 |
10 maart - Huwelijk Beatrix en Claus von Amsberg - rookbommen in
Amsterdam - 14 - 15 oktober - De nacht van Schmelzer - oprichting
van D66 |
|
1968 |
Egmond aan Zee - laatste gemeente van het vasteland aangesloten op
het aardgasnet |
|
1969 |
Deltaplan - Volkerakdam - Bezetting van het Maagdenhuis - begin van
de democratisering van de universiteiten - Mammoetwet - herziening
van het voortgezet onderwijs - Dolle Mina - de vrouwen in opstand
voor gelijke rechten en behandeling |
|
1971 |
Eerste abortuskliniek - 11 mei - eerste kabinet den Uyl |
|
1973 |
September - Oliecrisis - autoloze zondagen |
|
1974 |
Benzine op de bon - WK voetbal in Duitsland - Johan Cruyff en Rinus
Michels slagen er net niet in te winnen - Duitsland wordt
wereldkampioen - September - Gijzeling in de Franse Ambassade door
drie leden van het 'Japanse Rode Leger' |
|
1975 |
Laatste kolenmijn wordt gesloten - 25 november - Suriname
onafhankelijk - 2 december - Molukkers gijzelen een trein bij het
Drentse Wijster |
|
1976 |
Lockheed affaire - Prins Bernhard raakt in opspraak en moet als zijn
officiële functies neerleggen |
|
1979 |
NAVO dubbelbesluit - Kernwapens op Nederlands grondgebied? - grote
protestacties door de vredesbeweging - de Hollanditis slaat toe - 25
november - Geen kernwapens in Nederland |
|
1980 |
Juliana treedt af - Beatrix wordt koningin |
|
1982 |
Janmaat met extreem rechts - de Centrumpartij - het begrip
Allochtonen verschijnt |
|
1983 |
RSV schandaal - Kerwin Duinmeier door een skinhead vermoord |
|
1986 |
Deltaplan - Afsluitbare 'open' Oosterscheldedam komt gereed |
|
1987 |
Dr. Jonkers van Oude Pekela meldt grootschalig seksueel misbruik van
kinderen door hun ouders - Gevolgd door andere soortgelijke
meldingen die meestal niet tot een rechtzaak komen. In Epe komt het
wel tot veroordelingen |
|
1989 |
De twee van Breda - laatste Duitse oorlogsmisdadigers -komen vrij -
zij overlijden nog hetzelfde jaar - Invoering van de commerciële
televisie |
|
1990 |
19 januari - na 15 jaar coma overlijdt Ineke Stinissen een zachte
dood - Sluiting van het communistische blad 'de Waarheid' - 16
december geboorte van het eerste genetische kalf Herman |
|
1991 |
WAO crisis - 13 november - RaRa pleegt bomaanslagen vanwege het in
hun ogen te strenge asielbeleid |
|
1992 |
Februari - F16 stort neer op een woonwijk in Hengelo - 4 november -
Vrachtvliegtuig van El Al stort neer op de Bijlmer - Nederlandse
passagiersmachine stort neer bij Faro in Portugal |
|
1994 |
IRT affaire - Burgemeester - hoofdofficier van justitie en
hoofdcommissaris van Amsterdam zeggen hun medewerking aan het
Interregio Rechercheteam op - 22 augustus - Voor het eerst sinds
1918 een niet confessioneel 'Paars' kabinet |
|
1995 |
Srebenica - Het kleine Nederlandse contingent kan niet verhinderen
dat de Serben een volkerenmoord begaan - De Franse opperbevelhebber
verzuimde luchtsteun te geven om de Servische overmacht tot staan te
brengen |
|
1998 |
Dag Gulden - Hallo Euro |
|
1999 |
Kosovocrisis - 24 maart - NAVO besluit tot luchtacties - een
Nederlandse F16 haalt een Servische MIG neer |
|
2002 |
Als gevolg van het Srebenica rapport treedt de regering af -
Verkiezingen - Tijdens de campagne wordt de extreem rechtse Pim
Fortuyn vermoordt - Zijn partij - de LPF - gaat door en wordt in één
klap de twee na grootste partij met 26 zetels en wordt
regeringspartij |
|
2003 |
Regeringscrisis vanwege de politieke amateurs van de LPF - Nieuwe
verkiezingen - de LPF schrompelt tot 8 zetels in |